Problemy finansowe przedsiębiorstwa – kiedy warto działać?
Masz problemy z płynnością finansową? Rosnące zadłużenie? Obawiasz się odpowiedzialności jako członek zarządu?
Coraz więcej przedsiębiorców wpisuje w wyszukiwarkę pytanie: jak uniknąć upadłości firmy i jakie działania należy podjąć, aby uratować działalność gospodarczą przed utratą płynności finansowej.
W wielu przypadkach upadłości firmy można skutecznie uniknąć – pod warunkiem szybkiego działania i właściwej strategii prawnej. Wcześnie podjęta decyzja co do:
✔ restrukturyzacji przedsiębiorstwa
✔ podjęcia negocjacji z wierzycielami
✔ konsultacji z profesjonalistą, jakim jest doradca restrukturyzacyjny
umożliwi uniknięcie upadłości przedsiębiorstwa i ochroni zarząd przed odpowiedzialnością.
W praktyce odpowiednio przeprowadzona restrukturyzacja i upadłość są analizowane równolegle, jednak celem restrukturyzacji jest przede wszystkim uratowanie przedsiębiorstwa i zachowanie ciągłości działalności.
Kiedy grozi upadłość firmy?
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym:
Art. 11 ust. 1 Ustawy prawo upadłościowe
Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
Art. 11 ust. 1a Ustawy prawo upadłościowe
Domniemywa się, że opóźnienie przekracza trzy miesiące.
Art. 11 ust. 2 Ustawy prawo upadłościowe
Niewypłacalność zachodzi również wtedy, gdy zobowiązania przekraczają wartość majątku.
Co to oznacza w praktyce?
Jeżeli:
- masz opóźnienia w płatnościach powyżej 3 miesięcy,
- twoja firma generuje straty (wartość ujemna na pozycji Zysk ze sprzedaży w Rachunku Zysków i Strat),
- zobowiązania przewyższają aktywa – ujemny kapitał zakładowy,
to istnieje realne ryzyko upadłości firmy.
Na tym etapie przedsiębiorcy najczęściej zaczynają szukać rozwiązań dotyczących tego, jak uniknąć upadłości firmy i czy możliwe jest skuteczne postępowanie restrukturyzacyjne.
Jeśli wystąpiły okoliczności wymienione powyżej, to co do zasady zarząd dłużnika ma tylko 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego
Dłużnik jest obowiązany zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od dnia powstania niewypłacalności.
Brak reakcji może prowadzić do poważnych konsekwencji:
Art. 299 §1 Kodeksu spółek handlowych
Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki.
Art. 299 §2 KSH
Członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli (…) wszczęto postępowanie restrukturyzacyjne.
Postępowanie restrukturyzacyjne a odpowiedzialność zarządu
Zarząd może uniknąć odpowiedzialności – pod warunkiem złożenia skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości lub podjęcia działań sanacyjnych. Aktualnie nie budzi wątpliwości fakt, że otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego z inicjatywy dłużnika zwalnia członków zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, m.in., jeżeli wykaże, że w terminie zakreślonym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (30 dni) wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu.
Zgodnie z art. 10 p.u. przesłanką ogłoszenia upadłości jest powstanie u dłużnika stanu niewypłacalności, natomiast w myśl art. 6 ust. 1 p.r. postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone w stosunku do dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. Stan niewypłacalności stanowi zatem przesłankę wszczęcia zarówno postępowania upadłościowego, jak również postępowania restrukturyzacyjnego.
Oznacza to, że odpowiednio wcześnie wdrożona restrukturyzacja firmy daje przedsiębiorcy realną szansę na uniknięcie jej likwidacji. Właśnie dlatego tematy takie jak restrukturyzacja i upadłość są obecnie jednymi z najczęściej wyszukiwanych zagadnień przez przedsiębiorców mających problemy finansowe.
Zgodnie z Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie – XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy z dnia 31 maja 2022 r., XXIII Gz 431/22 Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika. Nie jest to jednak cel, do którego dążyć należy w sposób bezwzględny ignorując wyraźne regulacje ustawowe.
Dlatego tak ważne jest odpowiednie przygotowanie firmy i przeprowadzenie procesu restrukturyzacyjnego z uwzględnieniem norm prawnych oraz możliwości dłużnika.
W praktyce ogromną rolę odgrywa tutaj doświadczony doradca restrukturyzacyjny, który pomaga przygotować dokumentację, strategię działania oraz propozycje układowe dla wierzycieli.
Jak uniknąć upadłości firmy – skuteczna strategia
1. Szybka diagnoza sytuacji finansowej
W pierwszym kroku należy zbadać:
- poziom zadłużenia spółki,
- płynność finansową,
- strukturę należności i zobowiązań względem wierzycieli.
Warto również przeprowadzić profesjonalny audyt przedsiębiorstwa, który pozwoli ustalić rzeczywistą skalę problemów finansowych i określić, jak uniknąć upadłości firmy jeszcze przed całkowitą utratą płynności finansowej.
2. Restrukturyzacja zamiast upadłości
Art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego
Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.
Co można zyskać otwierając postępowanie restrukturyzacyjne?
- wstrzymanie egzekucji komorniczych,
- rozłożenie długów na raty,
- częściowe umorzenie zobowiązań,
- ochronę majątku firmy,
- uniknięcie odpowiedzialności członków zarządu.
Art. 312 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego
Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej wszczęte przed dniem otwarcia postępowania sanacyjnego ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. Na wniosek dłużnika lub zarządcy sędzia-komisarz postanowieniem stwierdza zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowienie doręcza się również organowi egzekucyjnemu.
Dla wielu przedsiębiorców właśnie odpowiednio przeprowadzone postępowanie restrukturyzacyjne stanowi najskuteczniejszy sposób na ochronę firmy przed upadłością.
Coraz większym zainteresowaniem cieszy się także lokalna usługa restrukturyzacja Wrocław, ponieważ przedsiębiorcy poszukują kompleksowego wsparcia prawnego oraz finansowego na miejscu.
3. Negocjacje z wierzycielami
Do otwarcia postępowania nie zawsze konieczny jest udział sądu.
W wielu przypadkach możliwe jest zawarcie porozumienia z wierzycielami jeszcze przed formalnym otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego. Więcej na ten temat opisujemy w artykule Ochrona majątku przedsiębiorcy w kryzysie – uproszone postępowanie restrukturyzacyjne.
W przypadku, kiedy zadłużenie dotyczy niewielkiej ilości wierzycieli lub gdy do odzyskania płynności operacyjnej przedsiębiorstwa wystarczy zawarcie układu z kluczowymi wierzycielami, którymi najczęściej będą wierzyciele zabezpieczeni na hipotece majątku należącego do dłużnika, można podjąć działania w kierunku.
- renegocjacji umów,
- zawierania ugód,
- restrukturyzacji kredytów.
Profesjonalny doradca restrukturyzacyjny może uczestniczyć w negocjacjach z wierzycielami i pomóc w wypracowaniu rozwiązań korzystnych dla obu stron.
4. Ochrona zarządu przed odpowiedzialnością
Jednym z kluczowych obszarów jest zabezpieczenie członków zarządu. W tym celu warto przygotować już na wstępnym etapie komplet dokumentów umożliwiających doradcy restrukturyzacyjnemu dokonanie:
- analizy ryzyka odpowiedzialności,
- określenia możliwości, przygotowania strategii i wyboru właściwej strategii działania,
- wdrożenia optymalnych rozwiązań zgodnych z przepisami prawa.
Odpowiednio szybko rozpoczęte postępowanie restrukturyzacyjne może skutecznie ograniczyć ryzyko odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki. Szczegółowe rozwinięcie tematu znajduje się w publikacji Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółek kapitałowych – zakres, przesłanki i granice odpowiedzialności.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2025 r., III FSK 2872/21: Wszczęcie wobec spółki postępowania restrukturyzacyjnego (sanacyjnego) na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 ze zm.) może stanowić dowód tego, że były członek zarządu spółki ponoszący odpowiedzialność za jej zaległości wykazał istnienie przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b oraz § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.).
Dlaczego przedsiębiorcy tracą firmy?
Najczęstsze błędy:
- zbyt późna reakcja,
- brak wiedzy o możliwości skorzystania z restrukturyzacji,
- ignorowanie problemów finansowych, któremu często towarzyszy przeświadczenie, że „jakoś to będzie”,
- działanie bez wsparcia prawnego lub opieranie się wyłącznie na informacjach uzyskanych od księgowych.
Bezpośredni przyczyną utraty płynności finansowej spółki jest często nieuregulowanie zobowiązań z tytułu należności publicznoprawnych tj. niezapłacone składki ZUS, niezapłacony vat. Zobowiązania te mogę być bowiem egzekwowane przez organy w bardzo krótkim czasie. Zajęcie na rachunku bankowym, de facto paraliżuje działalność operacyjną podmiotu. Dłużnik bowiem nie jest w stanie spłacić zobowiązania w wyniku spirali zadłużenia w jaką właśnie wpadł. Z jednej strony organy prowadzą w pełni zasadną egzekucję świadczeń publicznych z rachunku dłużnika, z drugiej zaś strony dłużnik, bez środków na przy kład na zakup materiałów do produkcji czy pokrycia kosztów mediów nie jest w stanie generować przychodu.
W praktyce większość firm można uratować – jeśli działanie nastąpi odpowiednio wcześnie.
Właśnie dlatego przedsiębiorcy coraz częściej poszukują informacji dotyczących tego, jak uniknąć upadłości firmy oraz jakie możliwości daje nowoczesna restrukturyzacja przedsiębiorstw.
Zgodnie z ankietą przeprowadzoną przez PAP Biznes 3 najczęściej popełniane błędy w zarządzaniu finansami firmy to:
- brak bieżącego monitorowania danych finansowych,
- niewłaściwe zarządzanie płynnością finansową,
- nieadekwatna wycena usług i projektów.
W czym nasz zespół może pomóc?
W praktyce codziennej często słyszymy historie podobne do tej:
„Nie chciałem wydawać pieniędzy, na wypełnianie wniosków i przygotowywanie biznes planu i innych dokumentów, o które prosili wierzyciele, ponieważ uznałem, że nie jest to przecież trudne. Gdy w końcu zdecydowałem się na pomoc prawnika i księgowej, musiałem im zapłacić za naprawianie błędów popełnionych przeze mnie więcej, niż gdybym korzystał z ich usług od początku. Oszczędziłbym też dużo czasu i nerwów – zarówno swoich, jak i wierzycieli.”
Dlatego tak ważna jest wczesna diagnoza, nie tylko obiektywnych problemów branżowych i gospodarczych, ale również ocena własnych możliwość czasowych i organizacyjnych.
Pomagamy przedsiębiorcom, którzy:
- mają problemy z płynnością finansową,
- są zadłużeni i nie mają możliwości obsługi bieżącej długu,
- obawiają się odpowiedzialności jako członkowie zarządu,
- chcą uniknąć upadłości firmy,
- szukają możliwości wyjścia z trudnej sytuacji,
- potrzebują specjalistycznej wiedzy z zakresu restrukturyzacji przedsiębiorstwa.
Nasz zespół wspiera przedsiębiorców również w zakresie usług takich jak restrukturyzacja Wrocław, obejmujących kompleksową analizę sytuacji finansowej oraz przygotowanie strategii naprawczej.
Skuteczne działania zwiększają szanse na uratowanie firmy
Uniknięcie upadłości firmy w wielu przypadkach jest możliwe, o ile przedsiębiorca odpowiednio wcześnie zareaguje na pojawiające się problemy finansowe.
Kluczowe znaczenie ma szybka diagnoza sytuacji, często poprzedzona profesjonalnym audytem przedsiębiorstwa oraz wdrożenie właściwych działań naprawczych. Prawo restrukturyzacyjne oferuje szereg narzędzi, takich jak postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe czy postępowanie sanacyjne, które pozwalają na zawarcie porozumienia z wierzycielami i ochronę majątku firmy przed egzekucją. W praktyce oznacza to, że upadłość powinna być traktowana jako ostateczność, a nie pierwszy wybór. Skorzystanie ze wsparcia doświadczonej kancelarii prawnej zwiększa szanse na skuteczne przeprowadzenie procesu restrukturyzacji i zachowanie ciągłości działalności gospodarczej.