W ostatnich latach coraz więcej przedsiębiorców poszukuje rozwiązań pozwalających uniknąć przyspieszyć kwestie związane z klasycznym postępowaniem upadłościowym. Jednym z najskuteczniejszych narzędzi przewidzianych przez ustawodawcę jest tzw. pre-pack, czyli przygotowana likwidacja majątku dłużnika. To rozwiązanie pozwala przeprowadzić sprzedaż przedsiębiorstwa jeszcze przed formalnym ogłoszeniem upadłości, dzięki czemu możliwe jest zachowanie wartości firmy, miejsc pracy oraz ograniczenie strat wierzycieli.
Możliwe jest również przeprowadzenie postępowania pre – pack w przypadku przedsiębiorstwao czym piszemy Upadłość firmy — kiedy warto ją ogłosić i jak wygląda procedura?
Dla wielu przedsiębiorców pre-pack staje się realną alternatywą wobec często długotrwałego i kosztownego postępowania upadłościowego. Mechanizm ten szczególnie dobrze sprawdza się w sytuacjach kryzysowych, gdy firma utraciła płynność finansową, ale jej przedsiębiorstwo nadal posiada znaczną wartość rynkową i są podmiotu zainteresowane zakupem przedsiębiorstwa „na chodzie”.
Najważniejsze pytania na jakie znajdą państwo odpowiedź w niniejszym artykule to:
- czym jest przygotowana likwidacja,
- jak wygląda procedura pre-pack,
- kto może złożyć wniosek,
- jakie są korzyści i zagrożenia,
- ile trwa postępowanie,
- jakie przepisy regulują pre-pack,
- kiedy warto rozważyć tę formę sprzedaży przedsiębiorstwa.
Czym jest pre-pack?
Pre-pack (ang. pre-packaged insolvency) to uproszczony model sprzedaży majątku dłużnika w ramach postępowania upadłościowego. W polskim systemie prawnym funkcjonuje pod nazwą przygotowanej likwidacji.
Istota rozwiązania polega na tym, że jeszcze przed ogłoszeniem upadłości:
- znajduje się nabywcę przedsiębiorstwa lub jego składników,
- ustala warunki sprzedaży,
- sporządza wycenę majątku, którą przygotowuje biegły rzeczoznawca wpisany na listę biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym właściwym ze względu na siedzibę Sądu Rejonowego do którego dłużnik będzie składał wniosek,
- składa do Sądu upadłościowego wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży,
- Sąd wyda postanowienie o zatwierdzeniu warunków (lub odmowie zatwierdzenia) na rzecz konkretnego wskazanego nabywcy i powoła Syndyka celem wykonania postanowienia
Podstawy prawne przygotowanej likwidacji
Podstawę prawną stanowią przede wszystkim przepisy art. 56a–56h ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe. Kluczowe znaczenie ma art. 56a ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym:
Wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości można złożyć wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika lub jego zorganizowanej części albo składników majątkowych stanowiących znaczną część przedsiębiorstwa
Nie ma zatem wątpliwości, że przedsiębiorca może jeszcze przed ogłoszeniem upadłości przygotować transakcję sprzedaży majątku.
Na czym polega przygotowana likwidacja?
W klasycznej upadłości syndyk dopiero po ogłoszeniu upadłości:
- przejmuje majątek,
- sporządza spis inwentarza,
- poszukuje nabywców,
- prowadzi sprzedaż majątku,
- po dokonaniu likwidacji dzieli zgromadzone w masie upadłości środki
Proces ten często trwa wiele miesięcy lub nawet lat. W tym czasie wartość przedsiębiorstwa spada, kontrahenci odchodzą, a marka traci znaczenie rynkowe.
Pre-pack ma za zadanie przeciwdziałać takiej sytuacji. Sprzedaż przedsiębiorstwa jest przygotowana wcześniej, dzięki czemu:
- syndyk nie musi organizować długotrwałego procesu sprzedaży,
- przedsiębiorstwo może działać niemal bez przerwy,
- zachowana zostaje wartość firmy,
- wierzyciele szybciej odzyskują środki,
- pracownicy zachowują miejsca pracy
Kto może złożyć wniosek o pre-pack?
Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży może złożyć:
- dłużnik,
- wierzyciel,
Najczęściej jednak inicjatorem procedury jest sam przedsiębiorca zagrożony niewypłacalnością.
W praktyce kancelaria restrukturyzacyjna lub kancelaria prawna przygotowuje, dokumentację niezbędną do przeprowadzenia procedury upadłościowej. Może również wspomóc dłużnika w negocjacjach z inwestorem, wycenie majątku oraz przygotowaniu strategii zabezpieczenia interesów przedsiębiorcy.
Jak wygląda procedura pre-pack krok po kroku?
- Analiza sytuacji przedsiębiorstwa
Pierwszym etapem jest analiza:
- struktury zadłużenia,
- posiadanego majątku. W szczególności ustalenia wartość ustanowionych na majątku zabezpieczeń,
- określnie ryzyk prawnych,
- stanu aktualnych zobowiązań wobec kontrahentów, oceny wpływu na postępowanie już podpisanych porozumień
- możliwości dalszego funkcjonowania lub zakończenia działalności przedsiębiorstwa dłużnika
Na tym etapie ocenia się, czy przygotowana likwidacja będzie korzystniejsza niż restrukturyzacja lub klasyczna upadłość.
- Poszukiwanie inwestora
Następnie poszukiwany jest podmiot zainteresowany zakupem:
- całego przedsiębiorstwa,
- zorganizowanej części przedsiębiorstwa,
- kluczowych aktywów.
Może to być:
- inwestor branżowy,
- konkurencyjna spółka,
- fundusz inwestycyjny,
- dotychczasowy wspólnik,
- członek rodziny przedsiębiorcy.
W praktyce bardzo często dochodzi do sprzedaży przedsiębiorstwa nowemu podmiotowi, który kontynuuje działalność gospodarczą w oparciu o własne doświadczenia biznesowe lub taki który chce rozszerzyć działalność o nowy zakres. Nie rzadko zdarza się, że w ramach transakcji aktualny zarząd dłużnika świadczy usługi dla nabywcy przez określony termin celem płynnego przejęcia obowiązków.
- Sporządzenie opisu i oszacowania
Warunkiem złożenia wniosku jest przygotowanie:
- opisu przedsiębiorstwa,
- oszacowania wartości majątku.
Dokument taki musi wskazywać:
- wartość przedsiębiorstwa,
- wartość poszczególnych składników,
- cenę sprzedaży z uwzględnieniem warunków oraz celu na jaki wycena jest sporządzana.
- Złożenie wniosku do sądu
Do sądu składany jest:
- 2 (znak pisma w KRZ) – Wniosek uczestnika o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika lub jego zorganizowanej części lub składników majątku o znacznej wartości.
We wniosku należy wskazać
- nabywcę,
- cenę sprzedaży,
- przedmiot sprzedaży,
- źródło finansowania transakcji.
- Rozpoznanie sprawy przez sąd
Sąd bada kwestie formalne:
- czy cena odpowiada wartości rynkowej opisanej przez biegłego
- czy nie dochodzi do pokrzywdzenia wierzycieli,
- czy nabywca daje gwarancję wykonania umowy.
Zgodnie z przepisem art. 56c ust. 1 Ustawy prawo upadłościowe, Sąd uwzględnia wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, jeżeli cena jest wyższa niż kwota możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym przy likwidacji na zasadach ogólnych, pomniejszona o koszty postępowania oraz inne zobowiązania masy upadłości, które należałoby ponieść przy likwidacji w takim trybie.
Zgodnie zaś z ust. 2 2. Sąd może uwzględnić wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, jeżeli cena jest zbliżona do kwoty możliwej do uzyskania w postępowaniu upadłościowym przy likwidacji na zasadach ogólnych, pomniejszonej o koszty postępowania oraz inne zobowiązania masy upadłości, które należałoby ponieść przy likwidacji w takim trybie, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny lub możliwość zachowania przedsiębiorstwa dłużnika.
- Sprzedaż przedsiębiorstwa
Po ogłoszeniu upadłości syndyk wykonuje postanowienie Sądu upadłościowego. Zawiera umowę sprzedaży z wcześniej zatwierdzonym postanowieniem nabywcą – na warunkach wskazanych przez Sąd w postanowieniu.
Jakie są zalety pre-packu?
- Szybkość postępowania
Jedną z największych zalet jest szybkość działania. W klasycznej upadłości sprzedaż majątku może trwać wiele miesięcy. W pre-packu transakcja jest przygotowana wcześniej, co znacząco skraca procedurę.
Co istotne:
- sprzedaż następuje bardzo szybko,
- przedsiębiorstwo może kontynuować działalność,
- pracownicy często zachowują zatrudnienie,
- ograniczane są straty gospodarcze.
- Większe zaspokojenie wierzycieli
Szybka sprzedaż przedsiębiorstwa zwykle pozwala uzyskać wyższą cenę niż sprzedaż rozdrobnionego majątku w toku klasycznej likwidacji. Dodatkowo postępowanie jest szybkie a zatem i jego koszty są znacząco niższe aniżeli w przypadku klasycznego postępowania upadłościowego.
- Możliwość uratowania biznesu
W praktyce często dochodzi do sytuacji, w której:
- marka pozostaje na rynku,
- pracownicy zachowują miejsca pracy,
- działalność jest kontynuowana przez nowego inwestora.
Czy pre-pack oznacza uniknięcie upadłości?
Nie. Pre-pack jest elementem postępowania upadłościowego. Oznacza to, że:
- Sąd ogłasza upadłość,
- wydaje Postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia warunków sprzedaży
- dochodzi do likwidacji majątku,
- przedsiębiorca formalnie z dłużnika – po ogłoszeniu upadłości – staje się upadłym.
Różnica polega na sposobie sprzedaży majątku.
Czy dłużnik może odkupić własną firmę?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań.
Co do zasady przepisy nie wykluczają sytuacji, w której:
- przedsiębiorstwo kupuje podmiot powiązany,
- nowa spółka kontynuuje działalność,
- dawni właściciele uczestniczą w nowym biznesie.
Sąd bada jednak, czy transakcja:
- nie ma charakteru pozornego,
- nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli,
- została przeprowadzona po cenie rynkowej
Ważne: zgodnie z przepisem art. 56b ustawy prawo upadłościowe Sprzedaż, na rzecz podmiotów wskazanych w art. 128 Ustawy prawo upadłościowe, dopuszczalna jest wyłącznie po cenie sprzedaży nie niższej niż cena oszacowania. Cenę oszacowania ustala Sąd na podstawie dowodu z opinii biegłego.
Jak długo trwa postępowanie pre-pack?
Czas trwania zależy od:
- stopnia skomplikowania sprawy,
- liczby wierzycieli,
- jakości dokumentacji,
- sprawności sądu.
Jednak przygotowana likwidacja jest zawsze postępowaniem zdecydowanie szybszym niż klasyczna upadłość.
Czy pre-pack jest bezpieczny dla wierzycieli?
Tak – pod warunkiem prawidłowego przygotowania procedury. Mechanizmy ochronne obejmują m.in.:
- obowiązek wyceny majątku przez biegłego
- kontrolę Sądu,
- udział tymczasowego nadzorcy sądowego a po ogłoszeniu upadłości – syndyka
- możliwość wnoszenie przez wierzycieli środków zaskarżenia
- obowiązek działania Syndyka w interesie wierzycieli.
Sąd nie zatwierdzi transakcji, jeśli cena będzie zbyt niska lub sprzedaż naruszy interes wierzycieli.
Zgodnie z przepisem art. 56c 3. Sąd rozpoznaje wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży nie wcześniej niż 30 dni od dnia obwieszczenia o złożeniu tego wniosku oraz nie wcześniej niż 14 dni od dnia doręczenia wierzycielom zabezpieczonym na majątku, którego dotyczy ten wniosek, odpisów tego wniosku wraz z załącznikami oraz zobowiązaniem do zajęcia stanowiska w wyznaczonym terminie.
Kiedy warto rozważyć przygotowaną likwidację?
Pre-pack może być dobrym rozwiązaniem, gdy restrukturyzacja w sposób oczywisty nie ma szans powodzenia. Dłużnik posiada atrakcyjne aktywa, których zakupem zainteresowany jest wiarygodny inwestor, konieczne jest szybkie działanie, np. w sektorach branż FMCG czy też gastronomii. Szczególnie często rozwiązanie to stosowane jest w branżach:
- produkcyjnych,
- transportowych,
- gastronomicznych,
- e-commerce.
Czy członek zarządu odpowiada całym majątkiem?
Tak. Odpowiedzialność z art. 299 KSH ma charakter osobisty i majątkowy.
Egzekucja może zostać skierowana do:
- wynagrodzenia,
- rachunków bankowych,
- nieruchomości,
- ruchomości,
- udziałów w innych spółkach,
- innych składników majątku prywatnego.
Najczęstsze błędy przedsiębiorców
- Zbyt późna reakcja
Wielu przedsiębiorców zwleka z podjęciem działań do momentu całkowitej utraty płynności finansowej. Im wcześniej rozpocznie się przygotowanie pre-packu, tym większa szansa na korzystną sprzedaż przedsiębiorstwa.
Procedurę warto rozważyć również w sytuacji, kiedy nabywca chce zabezpieczyć się przed ewentualnymi roszczeniami osób trzecich. Zakup bowiem od Syndyka ma charakter nabycia egzekucyjnego, co oznacza brak przejęcia zobowiązań dłużnika z mocy prawa a nie jakichkolwiek czynności cywilnoprawnych, które przecież mogłyby być w przyszłości wzruszane przez uprawnionych (np. wwierzycieli,których nie wskazał dłużnik czy też spadkobierców).
Nabycie stanowi zgoła inny instrument aniżeli klasyczne nabycie udziałów spółki przez inwestora, który w takim przypadku ponosi ryzyko poniesienia innych obciążeń np. publiczno-prawnych w przyszłości.
- Brak profesjonalnej wyceny
Nieprawidłowo sporządzona wycena może doprowadzić do oddalenia wniosku.
- Niekompletna dokumentacja
Sądy bardzo dokładnie analizują:
- dokumenty finansowe,
- strukturę zadłużenia,
- warunki sprzedaży,
- kompletność formalną wniosku
Braki formalne mogą znacząco wydłużyć postępowanie.
- Próby ukrywania majątku
Działania zmierzające do wyprowadzenia majątku mogą skutkować:
- odpowiedzialnością cywilną,
- odpowiedzialnością karną,
- zakazem prowadzenia działalności gospodarczej.
Czy pre-pack jest popularny w Polsce?
Tak – z roku na rok liczba postępowań typu pre-pack rośnie.
Przedsiębiorcy coraz częściej dostrzegają, że:
- szybka sprzedaż przedsiębiorstwa może ograniczyć straty,
- klasyczna upadłość często prowadzi do całkowitej utraty wartości firmy,
- przygotowana likwidacja daje większą kontrolę nad procesem.
Rosnąca popularność pre-packu wynika także z większej świadomości prawnej przedsiębiorców oraz rozwoju rynku doradztwa restrukturyzacyjnego.
Rola kancelarii prawnej w postępowaniu pre-pack
Profesjonalna kancelaria restrukturyzacyjna może zapewnić kompleksowe wsparcie obejmujące:
- analizę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa,
- przygotowanie strategii działania,
- negocjacje z inwestorami,
- sporządzenie dokumentacji,
- reprezentację przed sądem,
- współpracę z Syndykiem lub TNS
- ochronę interesów zarządu spółki.
W praktyce prawidłowe przygotowanie procedury ma kluczowe znaczenie dla powodzenia całego procesu.
Pre-pack, czyli przygotowana likwidacja, to nowoczesne narzędzie prawa upadłościowego umożliwiające szybką i efektywną sprzedaż przedsiębiorstwa jeszcze przed formalnym rozpoczęciem likwidacji majątku przez syndyka. Choć pre-pack nie oznacza uniknięcia upadłości, w wielu przypadkach stanowi znacznie korzystniejsze rozwiązanie niż klasyczne postępowanie upadłościowe.
Dla przedsiębiorców znajdujących się w kryzysie finansowym kluczowe znaczenie ma szybka reakcja oraz profesjonalne wsparcie prawne. Odpowiednio przygotowana procedura może przesądzić o powodzeniu całego procesu i pozwolić na uratowanie wartości biznesu mimo niewypłacalności firmy.