Czy po przeprowadzeniu upadłości konsumenckiej zostanie umorzone całe moje zadłużenie1?
To fundamentalne pytanie, które zadaje sobie każdy dłużnik. W praktyce niemal każda osoba rozważająca oddłużenie w upadłości konsumenckiej wpisuje w wyszukiwarkę pytanie: czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi. Czy warto angażować się w postępowanie upadłościowe, narażać na utratę całego majątku? Czy po jego przeprowadzeniu umorzona zostanie całość mojego zadłużenia czy tylko ta część, którą spłacę? Na te i inne pytania odpowiemy w tym tekście.
Już na wstępie warto podkreślić, że odpowiedź nie jest zero-jedynkowa. Oddłużenie w upadłości konsumenckiej co do zasady prowadzi do umorzenia zobowiązań, ale przepisy przewidują konkretne wyjątki.
Czym jest oddłużenie w upadłości konsumenckiej?
Czym jest oddłużenie? Oddłużenie jest istotą każdej upadłości konsumenckiej. To właśnie oddłużenie w upadłości konsumenckiej stanowi główny cel całej procedury i odpowiedź na pytanie, czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi. Wiąże się ono z koncepcją tzw. fresh start (z angielskiego świeżego startu), według której osoba fizyczna która należycie uczestniczyła w postępowaniu upadłościowym, a następnie zrealizowała cały plan spłat, zasługuje na możliwość rozpoczęcia reszty swojego życia wolna od zadłużenia.
Idea fresh start oznacza, że państwo daje uczciwemu dłużnikowi drugą szansę – pod warunkiem współpracy z sądem i wierzycielami oraz wykonania obowiązków wynikających z postępowania.
W rezultacie, jeżeli dłużnik jest oddłużony z danego zobowiązania, jego byli wierzyciele nie mogą skutecznie domagać się, by dłużnik je spełnił, a więc by zapłacił. Natomiast, jeżeli dane zobowiązanie nie zostało objęte oddłużeniem, wierzyciel w dalszym ciągu może wszcząć przeciwko dłużnikowi postępowanie sądowe lub egzekucyjne2.
To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie – ponieważ odpowiedź na pytanie czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi zależy właśnie od tego, czy dane zobowiązanie podlega oddłużeniu, czy należy do kategorii wyłączonej przez ustawę.
Co jest konieczne, by doszło do oddłużenia?
By doszło do oddłużenia, czyli wydania przez sąd upadłościowy postanowienia o „stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli” konieczne jest więc:
- przeprowadzenie postępowania upadłościowego osoby fizycznej (zawsze),
- ustalenie przez sąd upadłościowy planu spłaty wierzycieli, a następnie jego wykonanie przez dłużnika (prawie zawsze, wyjątek opisany został w artykule Czy jest możliwe oddłużenie bez ustalenia i wykonania planu spłaty wierzycieli?).
Plan spłaty wierzycieli jest jednym z najważniejszych elementów całej procedury. To właśnie plan spłaty wierzycieli określa, jaką część zobowiązań i w jakim okresie dłużnik będzie regulował. Dopiero po jego prawidłowym wykonaniu możliwe jest ostateczne oddłużenie w upadłości konsumenckiej.
W praktyce sąd bada sytuację majątkową i osobistą dłużnika, jego możliwości zarobkowe oraz dotychczasowe zachowanie. Od tego zależy, jak długo będzie trwał plan spłaty wierzycieli oraz jaka część długu zostanie faktycznie spłacona.
Warto wiedzieć, że w określonych sytuacjach sąd może:
- ustalić plan spłaty na okres do kilku lat,
- warunkowo umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty,
- w wyjątkowych przypadkach umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty wierzycieli.
Dlatego odpowiedź na pytanie czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi zależy również od konkretnego modelu oddłużenia zastosowanego przez sąd.
Czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi?
Prawie wszystkich. Z przepisów wynikają bowiem dwa wyjątki, o których warto, żebyś wiedział. Po pierwsze, nie zostaniesz oddłużony z tych zobowiązań, których nie ujawniłeś prawidłowo w toku postępowania. Więcej o negatywnych konsekwencjach zatajania zobowiązań przed syndykiem dowiesz się z publikacji Dlaczego nie warto zatajać długów przed syndykiem? W rzeczywistości wystarczy, by dane zobowiązanie (wierzyciela oraz kwotę wierzytelności) wskazać organom postępowania, najlepiej jeszcze we wniosku o ogłoszenie upadłości, chociaż jeżeli zapomniałeś o tym wtedy, możesz ujawnić zobowiązanie także na późniejszym etapie postępowania.
Ten element ma ogromne znaczenie praktyczne. Jeżeli dłużnik nie ujawni wszystkich zobowiązań, może się okazać, że po zakończeniu procedury część długu nadal istnieje. Wtedy odpowiedź na pytanie czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi będzie brzmiała: nie – ponieważ nie wszystkie zostały objęte postępowaniem.
Zobowiązania nieumarzalne – jakie długi nie podlegają oddłużeniu?
Drugi wyjątek jest niezależny od Twojej staranności. Przepisy wykluczają możliwość umorzenia (także po wykonaniu w pełni planu spłaty wierzycieli) w przypadku następujących zobowiązań:
- o charakterze alimentacyjnym
- z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,
- do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny
- do wykonania obowiązku naprawienia szkody
- zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
- zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie
- zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem3.
Są to tzw. zobowiązania nieumarzalne. Oznacza to, że nawet pełne oddłużenie w upadłości konsumenckiej nie spowoduje ich wygaśnięcia.
Dlaczego? Ustawodawca zdecydował, by stworzyć zamknięty katalog tzw. wierzytelności nieumarzalnych, przez wzgląd na ich szczególny charakter. Jest to albo aspekt humanitarny, słusznościowy (jak przy nieuregulowanych alimentach, rentach i zadośćuczynieniu), albo w pozostałych przypadkach fakt, że dane zobowiązanie ma być swego rodzaju karą i pełnić funkcję wychowawczą dla dłużnika.
Właśnie dlatego odpowiedź na pytanie czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi brzmi: nie – ponieważ zobowiązania nieumarzalne pozostają w mocy niezależnie od zakończenia postępowania.
Co w praktyce oznacza plan spłaty wierzycieli?
Wielu dłużników obawia się, że plan spłaty wierzycieli będzie nadmiernym obciążeniem. W praktyce jednak sąd ustala go w sposób dostosowany do realnych możliwości finansowych upadłego.
Plan spłaty wierzycieli nie może prowadzić do pozbawienia dłużnika środków na podstawowe utrzymanie. Uwzględnia on koszty życia, sytuację rodzinną oraz stan zdrowia.
Co istotne:
- okres planu spłaty może wynosić do kilku lat,
- po jego wykonaniu następuje umorzenie pozostałych zobowiązań (z wyjątkiem zobowiązań nieumarzalnych),
- w niektórych sytuacjach możliwa jest zmiana planu spłaty wierzycieli.
Dla wielu osób oznacza to realną szansę na wyjście z długów i rozpoczęcie nowego etapu życia bez presji komornika czy windykacji.
Czy warto ubiegać się o oddłużenie w upadłości konsumenckiej?
Czyli oddłużenie nie ma charakteru w 100% kompleksowego, są takie (nieliczne) zobowiązania, które będą w dalszym ciągu Cię obciążać, nawet po wieloletnim wykonywaniu planu spłat. Czy to jednak znaczy, że nie warto się o nie ubiegać? Absolutnie nie! Zgłoś się do nas, przeprowadzimy Cię przez postępowanie upadłościowe i oddłużeniowe.
W zdecydowanej większości przypadków oddłużenie w upadłości konsumenckiej pozwala pozbyć się przeważającej części zobowiązań finansowych. Dla osób zadłużonych na dziesiątki lub setki tysięcy złotych oznacza to realną ulgę i odzyskanie kontroli nad życiem.
Jeżeli więc zastanawiasz się, czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi, pamiętaj:
- większość zobowiązań zostaje umorzona,
- warunkiem jest rzetelne przejście procedury i wykonanie planu spłaty wierzycieli,
- zobowiązania nieumarzalne pozostają do spłaty,
- kluczowe znaczenie ma prawidłowe przygotowanie wniosku i ujawnienie wszystkich długów.
Upadłość konsumencka to narzędzie prawne, które – odpowiednio wykorzystane – daje drugą szansę. Nie zawsze jest to dobre rozwiązanie, ale w wielu sytuacjach jest najskuteczniejszą drogą do wyjścia z zadłużenia.
Odpowiadając wprost na pytanie: czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi?
Nie – ale umarza zdecydowaną większość zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości, o ile zostały one prawidłowo ujawnione i nie należą do kategorii zobowiązań nieumarzalnych.
Oddłużenie w upadłości konsumenckiej, poprzedzone wykonaniem planu spłaty wierzycieli, daje realną możliwość rozpoczęcia nowego życia bez ciężaru przeszłości finansowej.
Jeżeli rozważasz takie rozwiązanie, warto skonsultować swoją sytuację z profesjonalistą i sprawdzić, jak w Twoim przypadku będzie wyglądała odpowiedź na pytanie: czy upadłość konsumencka umarza wszystkie długi.
1Sprawdź także przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 794 ze zm.) – art. 491(21) PU.
2Pod warunkiem oczywiście, że nie zachodzą inne przeszkody w dochodzeniu wierzytelności, jak przykładowo przedawnienie.
3https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-upadlosciowe-17021464/art-491-21